nijinsky siam

nijinsky-siam

เราเคยได้ยินชื่อของอาจารย์พิเชษฐ กลั่นชื่นมานานแล้ว ว่าเป็นนักเต้นร่วมสมัยที่โด่งดังคนหนึ่งของบ้านเรา มีชื่อเสียงได้รับการยอมรับจากนานาชาติ แต่เรายังไม่มีโอกาสชมการแสดงของแกเลยซักครั้ง พอดีได้อ่านบล็อกของคุณณัฐพัชญ์ วงศ์เหรียญทอง นักวิจารณ์การแสดงละครเวที ที่กล่าวถึงการแสดงของอาจารย์พิเชษฐในบทความ NIJINSKY SIAM: รำไทย บัลเลต์ พิเชษฐ์ (B+) ถึงได้ทราบข่าวว่าอาจารย์พิเชษฐกำลังเปิดการแสดงอยู่ในช่วงนี้ และได้ไปชมในวันอาทิตย์ที่ผ่านมา

ก่อนที่เราจะไปชม ได้ศึกษาที่มาประวัติของการแสดงชุดนี้จากลิงก์ใน youtube (part1 , part2) ถือว่าช่วยเพิ่มอรรถรสในการชมวันจริงพอสมควร

การแสดงครั้งนี้ จัดแสดงที่โรงละครของคณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ รอบที่เราไปดูเป็นรอบที่เพิ่มขึ้นมาจากโปรแกรมเดิม ซึ่งโชคดีที่มีการพูดคุยซักถามกับผู้จัดหลังการแสดงจบด้วย

ในฐานะที่เราไม่เคยดูการเต้นร่วมสมัยสดๆ เลยซักครั้ง ทำให้การแสดงครั้งนี้ดูตื่นตาตื่นใจสำหรับเรามาก การแสดงองค์แรกจะเป็นการเชิดหนังใหญ่ที่แกะเป็นรูป nijinsky แค่หนังใหญ่ของไทยที่แกะเป็นรูปชาวต่างชาติก็น่าตื่นตาแล้ว แต่สิ่งที่สะกดใจเรายิ่งกว่าก็คือ “ความช้า” นักแสดงแต่ละคนค่อยๆ เยื้องย่าง เชิดหนังใหญ่จากด้านซ้ายไปด้านขวาของเวที ความช้า (ที่เราไม่รู้สึกว่ามันเนิบนาบน่าเบื่อ) มันสะกดให้ใจเราสงบ ออกจากความเคยชินที่เจออะไรหวือหวาโลดโผนโดยตลอด ทำให้เรามีเวลาเพ่งนิจลายบนหนังใหญ่ ดิ่มด่ำกับภาพเงาการเคลื่อนไหวของคนเชิด… ถือเป็นการเปิดตัวในองค์แรกที่น่าประทับใจ

องค์ต่อมาเป็นการนำเสนอการแสดงโขน โดยมีนักแสดง 3 คนแสดงเป็น ลิง ยักษ์ และ ตัวนาง ส่วนตัวพระ เป็นหน้าที่ของรูปภาพ nijinsky ในฉากหลังที่ร่ายรำในท่าต่างๆ มาประกอบกัน การแสดงโขนครั้งนี้ ตัวลิง ตัวยักษ์ ไม่ได้ใส่หัวโขน แต่งเครื่องแต่งกายเต็มยศอย่างที่เราคุ้นเคย แต่เราสามารถรับรู้ถึงจิตวิญญาณของตัวละครต่างๆ ที่นักแสดงสื่อออกมาจากการเคลื่อนไหวต่างๆ ได้อย่างงดงามและเด่นชัด นอกจากรูป nijinsky แล้ว รูปภาพอื่นที่เอามาประกอบเบื้องหลังยังได้สะท้อนให้เห็นว่า เครื่องแต่งกาย ท่ารำไทยต่างๆ ล้วนมีความเชื่อมโยงกับศิลปะไทย สถาปัตยกรรมไทยทั้งสิ้น

การแสดงในองค์สุดท้าย การร่ายรำของอาจารย์พิเชษฐ ที่ผสมผสานการเต้นรำของไทยกับตะวันตก เพลงประกอบก็มีทั้งเพลงบรรเลงวงปี่ของไทยรวมกับเพลงบรรเลงคลาสสิกของตะวันตก ทำออกมาได้สวยงามและน่าทึ่งมาก

หลังการแสดง มีการเปิดเวทีให้ผู้ชมได้ซักถามกับอาจารย์พิเชษฐ อารมณ์เหมือนกับนั่งเรียนหนังสือ หรืออยู่ในวงสัมมนาวิชาการเลย เพราะผู้ชมที่ซักถามส่วนใหญ่ก็เป็นระดับอาจารย์กันทั้งนั้น เราได้เห็นการพูดคุยที่มา แรงบันดาลใจ การทำงาน รวมไปถึงความรู้สึกความคิดเห็นเกี่ยวกับผลงานชิ้นนี้ การให้ความรู้เรื่องความเชื่อมโยงของรำไทยกับศิลปะไทยแขนงอื่น การพูดคุยถึงความน่าเศร้าที่”ความเป็นไทย”ของเราถูกแช่แข็งไว้ ไม่ได้มีการยอมรับความคิดแตกต่างใหม่ๆ ส่งผลให้คนรุ่นใหม่ไม่ค่อยสนใจศิลปะรากเหง้าของตนเอง ซึ่งตรงนี้อาจารย์พิเชษฐได้พยายามแหวกกรอบขนบเดิมๆ กับการแสดงนาฏศิลป์ไทยร่วมสมัย  เพื่อเป็นวัคซีนให้คนรุ่นใหม่สนใจในศิลปะไทย ก่อนที่จะต่อยอดไปศึกษารูปแบบดั้งเดิมในสมัยอดีตของมัน

เรารู้สึกชื่นชมอุดมการณ์ของอาจารย์พิเชษฐ ที่กล้าออกจากระบบ เพื่อมาสร้างบริษัทเอกชน (Pichet Klunchun Dance Company) สำหรับรองรับนักเต้น เพื่อให้วงกลมการทำงานของอาชีพนาฏศิลป์ไทย ไม่ได้ตันอยู่แค่ เรียนจบ เป็นอาจารย์ เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ ออกรายการทีวีไม่กี่ครั้ง แต่ต้องการให้กลายเป็นวิชาชีพในภาคเอกชน ที่ทำงานกับนาฏศิลป์ไทยเต็มเวลา โดยสามารถมีรายได้เลี้ยงตนเอง และเปิดการแสดงให้คนทั่วไปได้ชมอย่างต่อเนื่อง อาจารย์พิเชษฐบอกว่า ภาคเอกชนที่เป็นนาฏศิลป์ไทยได้หมดไปตั้งแต่ 200 ปีที่แล้ว และในยุคปัจจุบันก็มีแค่บริษัทของแกเอกชนรายเดียวที่ทำนาฏศิลป์ไทยเป็นวิชาชีพเช่นนี้

สิ่งที่ฟังแล้วน่าเศร้าอีกเรื่อง คือ การแสดงของอาจารย์พิเชษฐ จะเปิดการแสดงที่ต่างประเทศก่อน บางครั้งถึงจะกลับมาที่บ้านเกิด (nijinsky siam ก็เป็นเช่นนี้) ผู้ชมถามว่าทำไม อาจารย์พิเชษฐตอบว่า เคยพยายามติดต่อหลายครั้งแล้ว แต่กลับไม่มีคนเห็นคุณค่าของการแสดงนาฏศิลป์ไทยร่วมสมัยเช่นนี้😦

โดยสรุปถือเป็นการแสดงที่เปิดหูเปิดตา เปิดโลกทัศน์ใหม่ๆ ต่อการชมศิลปะของเราเลยทีเดียว เรารู้สึกขอบคุณผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ที่ทำให้การแสดงชุดนี้กลับมาที่บ้านเกิดให้เราได้ดู และอยากจะติดตามผลงานของอาจารย์พิเชษฐ กลั่นชื่น ต่อไปในอนาคตด้วย

nijinsky-siam2

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s