เสวนาเรื่องการเดินทาง

วันอาทิตย์ที่ผ่านมา ไปฟังเสวนา ในหัวข้อ “การเดินทางทางจิตวิญญาณเพื่อหาความหมายและปรัชญาแห่งชีวิต” ณ ห้องสมุดวิลเลี่ยม วอร์เรน โดยมีผู้มาเสวนา 2 ท่านคือ ดร.ประมวล เพ็งจันทร์ อดีตอ.สอนวิชาปรัชญา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผู้แต่งหนังสือ “เดินสู่อิสรภาพ” และดร.สุดแดน วิสุทธิลักษณ์ อ.มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นักมานุษยวิทยาผู้ชื่นชอบการเดินทาง จึงขอลงเนื้อหาในงานเท่าที่จำ(และจด)ได้ในโพสนี้ซะหน่อย

————————————————-

ตอนแรกอ. สุดแดน เป็นคนเริ่มพูดก่อนโดยกล่าวบทกวีที่เกี่ยวกับการเดินทางให้ฟัง และก็บอกว่า “การเดินทาง” หรือภาษาอังกฤษว่า “Travel” มีรากศัพท์มาจากคำที่มีความหมายว่า “ความทุกข์ยาก” อ.สุดแดนยังพูดถึงข้อดีและข้อเสียของการเดินทางว่า ข้อเสียของการเดินทางคือ ได้รับความทุกข์ยากลำบาก ต้องห่างจาก “บ้าน” อันอบอุ่น แต่ข้อดีของการเดินทางก็มีหลายอย่าง ทั้งได้ความรู้ ได้ประสบการณ์ใหม่ ได้สถานภาพใหม่ ในทางพุทธ ยังถือว่าเป็นการสะสมบุญบารมี และเป็นการตัดขาดจากความเคยชินเดิมๆ ทำให้เราไม่ยึดติด

อ. สุดแดนได้ยกคำพูดอีกหลายคนที่พูดเกี่ยวกับการเดินทาง เช่น วิทวัส โปษยะจินดา (ผู้แต่งหนังสือ สวรรค์ชั้นประหยัด) กล่าวถึงการเดินทางไปยังอินเดียว่า การเดินทางเป็นการศึกษาที่ดีที่สุด เราได้เห็นทั้งความยากจน ร่ำรวย จุดที่เย็นสุดและร้อนสุด เห็นความแตกต่าง สีสัน กล่าวได้ว่า ไม่มีใครที่กลับจากการไปอินเดียแล้วเป็นคนเดิม อ. สุดแดนกล่าวถึงความเชื่อของชาวเว้ในเวียดนามที่เชื่อว่า ตอนเด็ก เราเดินทางเพื่อแสวงหาความรู้ ตอนกลางคน เราเดินทางเพื่อใช้ความรู้สร้างสรรค์โลก ตอนชรา เราเดินทางเพื่อทบทวนชีวิตทั้งหมดของตนเอง บางที่ความตายนี่แหละ คือการกลับบ้านที่แท้จริง

ต่อจากนั้นอ.ประมวลได้พูดต่อ ส่วนใหญ่จะเป็นการเล่าประสบการณ์การเดินทางจากเชียงใหม่ถึงสมุย ซึ่งรายละเอียดสามารถหาอ่านได้จากหนังสือ “เดินสู่อิสรภาพ” ส่วนใหญ่เนื้อหาที่ฟังก็คล้ายกับหนังสือที่อ.เขียนนั่นแหละ ประเด็นที่น่าสนใจคงเป็นเรื่องการเดินทางของอ. ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ช่วง คือ ก่อนอายุ 50 ปี อ.จะ “เดินทางสู่โลกกว้าง” เป็นการเดินทางเพื่อรับความรู้ ความแปลกใหม่ในสถานที่ที่พบเห็น แต่พอหลังอายุ 50 นับตั้งแต่เดินทางจากเชียงใหม่ถึงสมุย จะเป็น”การเดินทางภายในจิตใจ” เดินทางเพื่อขอบคุณ เคารพสถานที่ที่เราไป เดินทางเพื่อทบทวนชีวิตทั้งหมด เดินทางเพื่อเรียนรู้ทุกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างการเดินทางไม่ว่าจะดีหรือร้าย นอกจากนั้น อ.ประมวลยังพูดถึงโครงการเดินทางไปปัตตานีว่า เป็นการเดินทางอีกรูปแบบหนึ่ง คือไม่ใช่การเดินทางคนเดียว แต่เป็นการเดินทางเป็นหมู่คณะกับคนอื่น ซึ่งแทนที่เราจะเรียนรู้หัวใจตนเอง เราจะได้เรียนรู้หัวใจคนอื่น หัวใจคนที่เดินทางไปพร้อมกับเรา ซึ่งจิตใจมนุษย์เรามีความหลากหลาย ช่างงดงาม น่ามหัศจรรย์มาก

อ. สุดแดนได้พูดเพิ่มเติมถึงการเดินทางเป็นหมู่คณะว่า การเดินทางแล้วเจอคนแย่ๆ ยังไม่เลวร้ายเท่ากับการเกลียดชังกันเองในกลุ่มที่เดินทางไปด้วยกัน ดังนั้น เราจึงต้องพยายามทำความเข้าใจคนที่เดินทางไปกับเราด้วย อย่างไรก็ตาม มันอาจจะเกิดความทุกข์ ความเหนื่อยที่เราจะต้องพยายามเข้าใจผู้อื่นอยู่ตลอดเวลา เราต้องรักษาสมดุลของความคิดทั้ง 2 ให้ดี

มีคนถามอ.ทั้งสองในประเด็นการเตรียมตัวเดินทาง อ.สุดแดนยกสุภาษิตมองโกลมากล่าว “อย่าให้การมองโลกในแง่ร้ายมาทำลายการเดินทางของเรา” ส่วนอ.ประมวลได้พูดว่า สิ่งที่จำเป็นในชีวิตนี้ ถ้าเราคิดว่ามันจำเป็น มันก็จะจำเป็นทั้งหมด แต่ถ้าเราเดินทางไปเรื่อยๆ เราจะเริ่มลดสิ่งของทีละอย่าง จนพบว่าสิ่งจำเป็นสำหรับชีวิตจริงๆ มีนิดเดียว หากแต่ภาระ ความรู้สึกนึกคิดต่างหากที่มันจะหนักกว่าสิ่งของเหล่านั้น ดังนั้นจงระวังอย่าแบกความคิดให้มาก หัดมองทุกสิ่งที่เกิดขึ้นว่าเป็นเรื่องที่ดี แล้วทุกอย่างจะเบาขึ้น

ประเด็นสุดท้ายที่พูดคือ จุดหมายของการเดินทาง อ.สุดแดนกล่าวว่า อ.ยังไม่มีคำตอบหรอกว่า “เราจะเดินทางไปไหนกัน” แต่อ.กลับมีคำถามเพิ่มซึ่งยังไม่ทราบคำตอบว่า “เราจะเดินทางให้ไกล ไปทำไมกัน” ส่วนอ.ประมวล ได้เล่าเรื่องเพลงที่อ.เคยได้ยิน ชื่อเพลง “การเดินทาง” ในเนื้อเพลงนี้มีท่อนหนึ่งซึ่งประทับใจอ.มาก กล่าวว่า “เดินทางสู่ความว่างของหัวใจ หนทางอันยาวไกลอยู่ในใจของเราเอง” อ.ประมวลอยากให้เรามีความเบิกบานกับทุกการเดินทางและการใช้ชีวิต นี่เป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดของการเดินทาง

————————————————-

หลังจบการเสวนา ผู้จัดชวนไปดูนิทรรศการ “พลิกฟ้าบิน พลิกดินเกิด” โดยมนตรี เติมสมบัติที่หอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน ซึ่งจัดวันนี้เป็นวันสุดท้ายด้วย แต่เราไม่ได้ไป ^^”

สำหรับเราเชื่อว่า ตั้งแต่ที่มนุษย์เราเกิดขึ้นมา ก็ถือว่าเริ่มเดินทางแล้ว ไม่จำเป็นต้องไปสถานที่ใหม่ สิ่งรอบข้างรอบกายก็มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา นั่นก็ถือว่าเป็นการเดินทางเหมือนกัน อยู่ที่ว่าเราจะเรียนรู้จากประสบการณ์ใหม่ที่เราได้พบเจอมากน้อยแค่ไหน…

2 thoughts on “เสวนาเรื่องการเดินทาง

  1. ชอบการเดินทางค่ะ เห็นโลกกว้างถ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s